برای چیدن گیاه، ظرف گل و شیء تزئینی روی یک سطح، از تعداد وسایل یا یک فرمول ثابت شروع نکنید. اول مشخص کنید کدام عنصر قرار است بیشترین توجه را بگیرد، بعد دو عنصر دیگر را طوری تنظیم کنید که از نظر ارتفاع، حجم و موقعیت با آن رقابت نکنند. در پایان هم بخشی از سطح را عمدا خالی نگه دارید.
در بیشتر ترکیب‌ها، گیاه به‌دلیل فرم زنده و حجم برگ‌ها می‌تواند عنصر اصلی باشد. اما این قانون نیست. یک ظرف گل بلند یا شیء تزئینی شاخص هم می‌تواند نقش اصلی را بگیرد. مسئله این است که نقش‌ها روشن باشند و هر سه وسیله هم‌زمان برای جلب توجه رقابت نکنند. برای تشخیص نقش شیء صرفا نمایشی، مقاله آبجکت دکوراتیو چیست مرجع جداگانه‌ای است. برای سنجیدن خود ابعاد ظرف در جای مشخص، راهنمای انتخاب اندازه واز برای میز و کنسول را بخوانید.
این چیدمان قرار است چه کاری انجام دهد؟
پیش از جابه‌جا کردن وسایل، کارکرد سطح را روشن کنید. کنسولی که فقط دیده می‌شود با میز جلو مبلی یا میز کناری که هر روز استفاده می‌شود یکسان نیست. روی سطحی که استفاده روزمره دارد، ترکیب تزئینی باید جای کافی برای لیوان، کتاب، کلید یا هر کارکرد واقعی دیگری باقی بگذارد.
بعد نقش خود ترکیب را مشخص کنید. آیا می‌خواهید گوشه‌ای خالی را جمع‌وجور کنید، یک گیاه را بهتر نمایش دهید، چند جنس را به هم مرتبط کنید یا فقط از پراکندگی چند وسیله کوچک جلوگیری کنید؟ اگر این هدف معلوم نباشد، معمولا تعداد اشیا بیشتر می‌شود بی‌آنکه ترکیب خواناتر شود.
اگر هنوز مسئله اصلی شما انتخاب جای گیاه در کل اتاق است، ابتدا راهنمای جانمایی گیاهان در خانه را ببینید. این مقاله فقط درباره یک سطح مشخص مثل میز، کنسول یا قفسه است.
مرحله اول: یک عنصر را به‌عنوان نقطه شروع انتخاب کنید
در یک ترکیب کوچک، بهتر است یک عنصر نقش آغازگر داشته باشد. این عنصر لزوما بزرگ‌ترین وسیله نیست، اما معمولا از نظر ارتفاع، رنگ، بافت یا فرم بیشتر دیده می‌شود. اگر گیاه برگ‌های درشت و گلدان تیره دارد، احتمالا خودش این نقش را می‌گیرد. اگر گیاه کوچک و آرام است، یک ظرف گل بلند یا شیء تزئینی با فرم مشخص می‌تواند غالب‌تر باشد.
اصل طراحی پشت این تصمیم «تاکید» و «سلسله‌مراتب» است. منابع آموزشی طراحی، تاکید را روشی برای هدایت توجه به بخش خاصی از ترکیب و سلسله‌مراتب را راهی برای نشان دادن اهمیت نسبی عناصر می‌دانند. در عمل یعنی قبل از هر چیز تصمیم بگیرید چشم قرار است اول کجا متوقف شود.
اگر می‌خواهید خود مفهوم سلسله‌مراتب را دقیق‌تر بسازید، مقاله سلسله‌مراتب در چیدمان گیاهان مالک آن موضوع است. اینجا فقط از همان اصل برای یک گروه کوچک استفاده می‌کنیم.
مرحله دوم: ارتفاع‌ها را متفاوت کنید، اما پله مصنوعی نسازید
سه وسیله هم‌ارتفاع معمولا به‌صورت یک ردیف خوانده می‌شوند. تفاوت ارتفاع کمک می‌کند چشم میان عناصر حرکت کند و نقش هرکدام واضح‌تر شود. با این حال لازم نیست حتما سه ارتفاع کوچک، متوسط و بزرگ با فاصله‌های کاملا مساوی بسازید.
یک روش عملی این است که عنصر اصلی بلندتر یا پرحجم‌تر باشد و دو عنصر دیگر یکی کوتاه‌تر و دیگری در ارتفاع میانی قرار بگیرند. اگر ظرف گل بسیار بلند است، گیاه می‌تواند متوسط باشد و شیء تزئینی نزدیک سطح بماند. اگر خود گیاه بلند است، ظرف گل کوتاه‌تر ممکن است همراه بهتری باشد.
در این مرحله فقط به ارتفاع واقعی نگاه نکنید. یک گیاه کوتاه با برگ‌های پهن ممکن است از یک ظرف گل باریک بلندتر «سنگین‌تر» دیده شود. برای همین ارتفاع و وزن بصری را با هم بسنجید. اگر این تفاوت برایتان مبهم است، راهنمای وزن بصری گیاهان آن را جداگانه توضیح می‌دهد.
مرحله سوم: وسایل را در یک خط صاف نچینید
اگر گیاه، ظرف گل و شیء تزئینی را دقیقا در یک خط و با فاصله‌های برابر بچینید، گروه می‌تواند شبیه سه وسیله مستقل دیده شود. کمی تفاوت در عمق، ترکیب را به یک واحد نزدیک‌تر می‌کند. یکی از اشیا می‌تواند کمی جلوتر و دیگری کمی عقب‌تر قرار بگیرد، بدون اینکه بخش مهمی از وسیله دیگر را بپوشاند.
هم‌پوشانی جزئی هم می‌تواند مفید باشد. مثلا لبه ظرف گل از زاویه دید اصلی کمی جلوی بخشی از گلدان قرار بگیرد یا شیء تزئینی کوتاه وارد محدوده بصری دو عنصر دیگر شود. هدف این نیست که اشیا روی هم جمع شوند. هدف این است که میان آن‌ها رابطه دیده شود.
مرحله چهارم: فاصله‌ها را بر اساس «گروه» تنظیم کنید، نه عدد ثابت
برای فاصله میان گیاه، ظرف گل و شیء تزئینی یک عدد ثابت قابل دفاع وجود ندارد. اندازه خود اشیا، عرض سطح و زاویه دید نتیجه را تغییر می‌دهد. به‌جای جست‌وجوی فاصله استاندارد، ببینید آیا سه عنصر از فاصله معمول اتاق به‌عنوان یک گروه خوانده می‌شوند یا نه.
اگر فاصله میان هر سه وسیله تقریبا به‌اندازه فاصله آن‌ها تا وسایل دیگر روی سطح است، مرز گروه مبهم می‌شود. نزدیک‌تر کردن اعضای گروه معمولا رابطه را واضح‌تر می‌کند. در مقابل، فشردن بیش از حد می‌تواند فرم گیاه را پنهان کند یا دسترسی برای آبیاری و تمیزکاری را سخت کند.
این تصمیم به اصل مجاورت در سازمان‌دهی دیداری نزدیک است، اما لازم نیست آن را به فرمول تبدیل کنید. از چند قدم فاصله بگیرید و ببینید چشم سه وسیله را یک ترکیب می‌بیند یا سه قطعه پراکنده.
مرحله پنجم: فضای خالی را بخشی از ترکیب حساب کنید
فضای خالی چیزی نیست که بعد از چیدن وسایل «باقی مانده» باشد. خودش بخشی از ترکیب است. اگر تمام طول کنسول یا میز را پر کنید، حتی اشیای خوب هم ممکن است در رقابت با هم دیده شوند.
به‌خصوص اطراف گیاه، فضای خالی اجازه می‌دهد فرم برگ‌ها خوانده شود. شاخه یا برگ گسترده ممکن است از نظر بصری بخشی از سطح را اشغال کند حتی اگر گلدان کوچک باشد. بنابراین فقط قطر گلدان را مبنا نگیرید.
اگر موضوع اصلی شما همین مسئله است، فضای منفی در چیدمان گیاهان را جداگانه بخوانید. در PSTY-01 فقط به‌اندازه‌ای از این اصل استفاده می‌کنیم که سطح شلوغ نشود.
آیا حتما باید سه وسیله کنار هم باشند؟
نه. عنوان این مقاله سه نوع عنصر را مثال می‌زند، نه اینکه سه‌تایی بودن را به‌عنوان قانون معرفی کند. ممکن است گیاه و یک ظرف گل کافی باشند. ممکن است یک گیاه، دو شیء تزئینی کوچک و چند کتاب ترکیب مناسب‌تری بسازند. حتی ممکن است خود گیاه به‌تنهایی روی سطح بهتر دیده شود.
قاعده سه‌تایی یک میان‌بر رایج برای شروع چیدمان است، اما تضمین نمی‌کند سه شیء همیشه بهتر از دو یا چهار شیء دیده شوند. اگر درباره این قاعده تصمیم می‌گیرید، مقاله قانون سه‌تایی در چیدمان گیاهان دقیقا همین ادعا را بررسی می‌کند.
قانون یک‌سوم را بعد از ساخت گروه امتحان کنید، نه قبل از آن
وقتی خود گروه شکل گرفت، می‌توانید جای کل ترکیب را روی سطح بررسی کنید. گاهی قرار دادن گروه کمی خارج از مرکز، فضای آزاد بیشتری می‌سازد و ترکیب را طبیعی‌تر می‌کند. گاهی هم سطح یا معماری پشت آن چیدمان مرکزی را منطقی‌تر می‌کند.
لازم نیست جای گیاه یا ظرف گل را با اندازه‌گیری دقیق روی یک‌سوم سطح قفل کنید. راهنمای قانون یک‌سوم در چیدمان گیاهی این روش را به‌عنوان یک نقطه شروع توضیح می‌دهد، نه قانون اجباری.
رنگ و جنس را بعد از فرم و مقیاس تنظیم کنید
اگر فرم، ارتفاع و فاصله عناصر نامناسب باشد، هماهنگ کردن رنگ به‌تنهایی مشکل را حل نمی‌کند. اول ساختار گروه را بسازید. بعد ببینید آیا رنگ و جنس‌ها نیاز به ارتباط بیشتری دارند.
برای ایجاد پیوستگی لازم نیست گلدان، ظرف گل و شیء تزئینی هم‌جنس باشند. می‌توانید یک ویژگی مشترک مثل خانواده رنگ، فرم منحنی یا سطح مات را تکرار کنید و در ویژگی دیگری تنوع داشته باشید. اگر ترکیب شما از چوب، سرامیک و سنگ ساخته شده، راهنمای ترکیب چوب، سرامیک و سنگ مرز دقیق‌تر این تصمیم است.
یک تست ساده برای اصلاح ترکیب
بعد از چیدن، از سطح فاصله بگیرید و این چهار پرسش را به‌ترتیب بررسی کنید:
- چشم اول به کدام عنصر می‌رود و آیا همین را می‌خواستید؟
- آیا سه عنصر یک گروه دیده می‌شوند یا هرکدام جدا افتاده‌اند؟
- آیا حذف یکی از وسایل ترکیب را خواناتر می‌کند؟
- آیا هنوز سطح برای استفاده واقعی، تمیزکاری و رسیدگی به گیاه قابل دسترس است؟
اگر پاسخ پرسش سوم «بله» است، حذف کردن معمولا بهتر از اضافه کردن شیء چهارم برای اصلاح مشکل است. اگر گروه از هم جدا دیده می‌شود، اول فاصله و عمق را تغییر دهید. اگر همه چیز هم‌وزن است، یکی از عناصر را ساده‌تر، کوتاه‌تر یا دورتر کنید.
چه زمانی این نوع چیدمان مناسب نیست؟
روی هر سطحی لازم نیست چیدمان بسازید. میز کار کوچک، سطحی که هر روز برای غذا یا آماده‌سازی استفاده می‌شود، قفسه بسیار کم‌عمق یا نقطه‌ای که دسترسی به گیاه دشوار است ممکن است با چیدمان چندشیئی بدتر شود.
همچنین اگر گیاه برای دریافت نور مجبور است در نقطه خاصی قرار بگیرد، نیاز گیاه را فدای تقارن یا ترکیب‌بندی نکنید. دکور باید با محدودیت‌های واقعی گیاه و استفاده از فضا کنار بیاید، نه برعکس.
جمع‌بندی
برای چیدمان گیاه، ظرف گل و شیء تزئینی روی یک سطح، یک فرمول عددی لازم نیست. نقش اصلی را مشخص کنید، ارتفاع و عمق را متفاوت کنید، اعضای گروه را به‌اندازه‌ای نزدیک کنید که با هم خوانده شوند و فضای خالی کافی باقی بگذارید. بعد از فاصله معمول اتاق ترکیب را ببینید و هر وسیله‌ای را که نقش مشخصی ندارد حذف کنید.
هدف این نیست که سطح را «پر» کنید. هدف ساختن یک گروه خواناست که هم با مقیاس سطح هماهنگ باشد و هم استفاده واقعی از میز، کنسول یا قفسه را مختل نکند.
